Μέσα σε διάστημα μόλις δύο μηνών, εννέα άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους στις φυλακές Αγίου Στεφάνου Πάτρας. Από τις αρχές Απριλίου μέχρι σήμερα, οι διαδοχικοί θάνατοι κρατουμένων έχουν προκαλέσει ανησυχία, αναδεικνύοντας τα συστημικά προβλήματα εντός των ελληνικών φυλακών, και έχουν οδηγήσει σε παρεμβάσεις του Δικηγορικού Συλλόγου Πατρών, του Ιατρικού Συλλόγου και της Εισαγγελίας. Η διερεύνηση των αιτιών κάθε θανάτου είναι αναγκαία, αλλά τα βασικό ερώτημα δεν μπορεί να αφορά μόνο την κάθε μεμονωμένη περίπτωση όσο τραγική και να είναι. Το ερώτημα είναι τι συμβαίνει συνολικά μέσα στις ελληνικές φυλακές.
Η κατάσταση που επικρατεί στις φυλακές της χώρας δεν είναι ούτε καινούργια ούτε άγνωστη. Εδώ και δεκαετίες οι κρατούμενοι καταγγέλλουν συνθήκες που προσβάλλουν την ανθρώπινη αξιοπρέπεια: υπερπληρότητα, ανεπαρκή ιατρική φροντίδα, ελλείψεις σε προσωπικό, ακατάλληλες συνθήκες υγιεινής, δυσκολίες πρόσβασης σε φάρμακα, αδυναμία κάλυψης βασικών αναγκών. Οι συνθήκες αυτές έχουν επανειλημμένα αποτελέσει αντικείμενο καταδικών της Ελλάδας από διεθνή δικαιοδοτικά όργανα και οργανισμούς προστασίας δικαιωμάτων. Όσοι σήμερα εμφανίζονται έκπληκτοι μπροστά στους αλλεπάλληλους θανάτους κρατουμένων δεν μπορούν να επικαλούνται άγνοια. Η πραγματικότητα των φυλακών είναι γνωστή εδώ και χρόνια.
Οι κρατούμενοι αποτελούν ίσως το πιο αόρατο κομμάτι της κοινωνίας. Η μεγάλη πλειοψηφία τους δεν αποτελείται από «επικίνδυνους εγκληματίες» όπως παρουσιάζει συχνά ο δημόσιος λόγος. Οι ελληνικές φυλακές είναι γεμάτες από ανθρώπους των φτωχότερων κοινωνικών στρωμάτων, μετανάστες, Ρομά, ανθρώπους με εξαρτήσεις, ανθρώπους που βρέθηκαν αντιμέτωποι με τον ποινικό μηχανισμό λόγω της κοινωνικής τους θέσης. Οι φυλακές λειτουργούν πρωτίστως ως μηχανισμός διαχείρισης της φτώχειας, του κοινωνικού αποκλεισμού και των συνεπειών μιας πολιτικής που επενδύει στην καταστολή αντί στην κοινωνική προστασία.
Την ίδια στιγμή, αντί να αντιμετωπιστούν οι συνθήκες κράτησης και η υπερπληρότητα, το κράτος επιλέγει την αντίθετη κατεύθυνση. Οι πρόσφατες αλλαγές στην ποινική νομοθεσία αυξάνουν τις περιπτώσεις εγκλεισμού και περιορίζουν δυνατότητες αποφυλάκισης. Νέες ποινικοποιήσεις, αυστηρότερες ποινές και μια διαρκής ρητορική «νόμου και τάξης» τροφοδοτούν έναν φαύλο κύκλο υπερφυλάκισης. Παράλληλα, προωθούνται σχέδια ανέγερσης νέων φυλακών με τη συμμετοχή ιδιωτικών συμφερόντων μέσω ΣΔΙΤ. Αντί να αμφισβητείται η λογική της μαζικής φυλάκισης, αναζητούνται νέοι χώροι εγκλεισμού και νέα πεδία κερδοφορίας.
Οι θάνατοι στην Πάτρα δεν αποτελούν ένα «ατυχές περιστατικό». Αποτελούν προειδοποίηση για τις συνέπειες μιας πολιτικής που θεωρεί τους κρατούμενους αναλώσιμους. Όταν άνθρωποι πεθαίνουν υπό την πλήρη ευθύνη του κράτους, δεν μιλάμε απλώς για ατομικές τραγωδίες, αλλά για πολιτική ευθύνη.
Η ΚΕΔΔΑ απαιτεί:
- Πλήρη, ανεξάρτητη και διαφανή διερεύνηση όλων των θανάτων κρατουμένων στις φυλακές Αγίου Στεφάνου.
- Άμεση ενίσχυση των δομών υγείας, ψυχικής υγείας και κοινωνικής υποστήριξης σε όλα τα καταστήματα κράτησης.
- Μέτρα αποσυμφόρησης των φυλακών και περιορισμό της υπερφυλάκισης.
- Τερματισμό πολιτικών που επεκτείνουν διαρκώς τον εγκλεισμό και μετατρέπουν τη φυλακή σε βασικό εργαλείο κοινωνικής διαχείρισης.
- Σεβασμό των δικαιωμάτων όλων των κρατουμένων, ανεξαρτήτως εθνικότητας, φύλου, ταυτότητας φύλου ή κοινωνικής θέσης.
Κ.Ε.Δ.Δ.Α. - Κίνηση για τις Ελευθερίες, τα Δημοκρατικά Δικαιώματα, την Αλληλεγγύη