Η υπόθεση του σκανδάλου των παρακολουθήσεων με το Predator spyware εισέρχεται σε νέα φάση μετά την πρωτόδικη καταδίκη τεσσάρων επιχειρηματιών για «από κοινού και με συναπόφαση οργάνωση δικτύου παράνομων παρακολουθήσεων, παράνομη πρόσβαση σε προσωπικά δεδομένα, εγκατάσταση και απόπειρα εγκατάστασης του Predator».
Οι καταδικασθέντες ιδιώτες που συνδέονται με εταιρείες εμπορίας του Predator -Γιάννης Λαβράνος (ιδιοκτήτης Krikel), Φέλιξ Μπίτζιος (βασικός μέτοχος Intellexa), Ταλ Τζόναθαν Ντίλιαν (ισραηλινός επιχειρηματίας, ιδρυτής του ομίλου Intellexa) και Σάρα Αλεξάνδρα Χάμου- τιμωρήθηκαν με ποινές συνολικής διάρκειας 126 ετών για τον καθένα (εκτιτέα τα 8), χωρίς ελαφρυντικά, με ανασταλτικό χαρακτήρα με δικαίωμα έφεσης.
Ωστόσο, στη μέχρι τώρα δικαστική έρευνα και την άσκηση διώξεων δε συμπεριλαμβάνονται αυτοί που προμηθεύτηκαν και χρησιμοποίησαν το λογισμικό για την παραβίαση του απορρήτου των επικοινωνιών. Παρ’ όλα αυτά η καταδίκη των 4 συνοδεύεται με την αποστολή νέων στοιχείων στην εισαγγελία για να ερευνηθούν και άλλοι πιθανοί εμπλεκόμενοι (ακόμα και για κατασκοπεία) και ανοίγει τον δρόμο για την απόδοση ευθυνών και σε όσους παρήγγειλαν το λογισμικό και συγκέντρωσαν τα στοιχεία παρακολουθήσεων. Και έτσι η υπόθεση ακόμα δεν έχει κλείσει με την καταδίκη των τεσσάρων επιχειρηματιών.
Η δήλωση του καταδικασμένου Ταλ Ντίλιαν, πρώην συνταγματάρχη μυστικών υπηρεσιών του Ισραήλ: «Παρέχουμε νόμιμα τεχνολογία αποκλειστικά σε εξουσιοδοτημένες κυβερνητικές αρχές και αρχές επιβολής του νόμου» είναι σαφής. Καταδεικνύει ότι αγοραστές του κακόβουλου λογισμικού, εντολείς και γνώστες του περιεχομένου των παρακολουθήσεων είναι το πρωθυπουργικό περιβάλλον. Προφανώς, το συμπέρασμα αυτό προκύπτει ούτε μόνο επειδή το είπε ο Ντίλιαν, ούτε μόνο επειδή ο καταδικασμένος Λαβράνος είναι κουμπάρος των υπουργών Νίκου Παναγιωτόπουλου και Θάνου Πλεύρη, ούτε μόνο επειδή θύματα είναι δημοσιογράφοι, επιχειρηματίες, πολιτικοί αντίπαλοι της κυβέρνησης αλλά ακόμα και υπουργοί και στρατιωτικοί, ούτε μόνο επειδή χρησιμοποιήθηκε ο αριθμός του κινητού του Γρηγόρη Δημητριάδη, πρώην γενικού γραμματέα του Μεγάρου Μαξίμου και ανιψιού του πρωθυπουργού, για να παγιδευτούν 11 στόχοι του Predator, ούτε μόνο επειδή οι περισσότεροι στόχοι ήταν ταυτόχρονα και στόχοι παρακολούθησης της ΕΥΠ. Αλλά για όλα αυτά.
Επιβεβαιώνεται η ύπαρξη ενός παράλληλου, οργανωμένου μηχανισμού παραβίασης του απορρήτου των επικοινωνιών ο οποίος λειτουργούσε ταυτόχρονα με τις χιλιάδες «νόμιμες» επισυνδέσεις της ΕΥΠ. Στοιχεία που δημοσίευσε η Αρχή Διασφάλισης Απορρήτου Επικοινωνιών (ΑΔΑΕ) αποδεικνύουν ότι οι πρακτικές αυτές αποτελούν κρατική-παρακρατική τακτική της πολιτικής και οικονομικής εξουσίας και υλοποιούνται διαχρονικά από όλες τις κυβερνήσεις των Ν.Δ., ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ με επίκληση αόριστων λόγων «εθνικής ασφάλειας». Απογειώθηκαν δε επί κυβέρνησης Ν.Δ.. Ενδεικτικά: το 2021 οι εντολές παρακολούθησης για πολιτικούς λόγους ήταν 15.475 (μπορεί να αντιστοιχούν σε περισσότερα του ενός πρόσωπα), ενώ για σοβαρά ποινικά εγκλήματα (ανθρωποκτονίες, εμπόριο ναρκωτικών κ.ά) 3.097 και δόθηκαν όλες από την ειδική εισαγγελέα της ΕΥΠ η οποία προτείνει και τους τρεις δικαστές που αποφασίζουν για την έκδοση εντολών.
Η επιχείρηση συγκάλυψης και αυτής της υπόθεσης αφορά τη δικαστική εξουσία, που προσπάθησε να τη βάλει στο συρτάρι, ώστε οι πολιτικοί υπεύθυνοι να μην οδηγηθούν στη δικαιοσύνη. Σχετίζεται και με την ψήφιση του ν. 5002/2022 «Διαδικασία άρσης του απορρήτου των επικοινωνιών, κυβερνοασφάλεια και προστασία προσωπικών δεδομένων πολιτών», που επέφερε σημαντικές αλλαγές στη διαδικασία ενημέρωσης των πολιτών που είχαν τεθεί υπό παρακολούθηση (άρση απορρήτου) για λόγους «εθνικής ασφάλειας», θέτοντας περιορισμούς στην παροχή στοιχείων από την Αρχή Διασφάλισης του Απορρήτου των Επικοινωνιών (ΑΔΑΕ). Συνδέεται ευθέως με τη γνωμοδότηση του Ι. Ντογιάκου, εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, που υποστηρίζει ότι η ΑΔΑΕ δεν έχει αρμοδιότητα να διαχειρίζεται αιτήματα πολιτών για ενημέρωση τους σχετικά με παρακολούθησή τους για λόγους «εθνικής ασφάλειας». Και την οποία γνωμοδότηση εξέδωσε μετά από αίτημα του ΟΤΕ όταν έγινε επίσκεψη κλιμακίου της ΑΔΑΕ στον ΟΤΕ για να διαπιστωθεί η παρακολούθηση πολιτών. Αφορά και τα καθεστωτικά ΜΜΕ, που μέσω διαφημιστικών χορηγιών από εταιρείες όπως η Krikel -με άμεση εμπλοκή σε λογισμικά παρακολούθησης (Pegasus, Predator, κλπ).- συμβάλλουν στην αποσιώπησή της.
Σημαντικές αποκαλύψεις έχουν έρθει στο φως από ανεξάρτητα δημοσιογραφικά μέσα όπως το InsideStory, το Solomon και οι Reporters United που έχουν ερευνήσει και αποκαλύψει το βάθος του σκανδάλου και δημοσιογράφοι τους υπέστησαν αγωγές Slapps με απαίτηση μεγάλων αποζημιώσεων, προκειμένου να σιωπήσουν.
Έχει δημιουργηθεί ένα σκοτεινό θεσμικό πλαίσιο με πολυπλόκαμους μηχανισμούς λειτουργίας, κάλυψης και προστασίας των διαπλεκόμενων μηχανισμών παρακολούθησης.
Προφανώς οι παρακολουθήσεις δεν είναι φαινόμενο μόνο της σύγχρονης εποχής. Οι παλιοί χαφιέδες αντικαταστάθηκαν σταδιακά με τις παγιδεύσεις τηλεφώνων (υπόθεση Τόμπρα), τις επισυνδέσεις και εξελίχτηκαν με τα σύγχρονα λογισμικά. Θύματα όχι μόνο οι στόχοι παρακολούθησης, αλλά και ο Κώστας Τσαλικίδης, ανώτερο τεχνικό στέλεχος της Vodaphone που βρέθηκε απαγχονισμένος το 2005, αμέσως μετά τον εντοπισμό εγκατάστασης παράνομου λογισμικού παρακολούθησης στην εταιρεία και πριν αποκαλυφθεί αυτό το σκάνδαλο υποκλοπών με παρακολούθηση και του τότε πρωθυπουργού Κώστα Καραμανλή. Με ενέργειες της οικογένειας που επέμενε ότι επρόκειτο για δολοφονία, η υπόθεση βγήκε από το αρχείο, έγινε νέα έρευνα αναγνωρίστηκε ότι επρόκειτο για δολοφονία και το 2018, ασκήθηκε από την Εισαγγελία Πρωτοδικών Αθήνας δίωξη κατ’ αγνώστων για ανθρωποκτονία από πρόθεση. Η δολοφονία δικαστικά παρέμεινε ανεξιχνίαστη, αλλά η έρευνα έδωσε στοιχεία ότι πίσω από τις υποκλοπές ήταν ο πράκτορας της CIA, Βασίλης Βασιλειάδης που διέφυγε στις ΗΠΑ.
Επίσης, οι παρακολουθήσεις δεν αφορούν μόνο τη χώρα μας. Ανάλογα σκάνδαλα έχουν αποκαλυφθεί σε Ουγγαρία και Ισπανία. Και σίγουρα τα συστημικά αυτά σκάνδαλα δε επιλυθούν με προσφυγές στην Ε.Ε. όπως στην επιτροπή PEGA.
Τα θύματα των παρακολουθήσεων δεν είναι μόνο τα 87 του Predator που εντόπισε και ενημέρωσε η Αρχή Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων, αλλά και τα δεκάδες χιλιάδες των «νόμιμων» πολιτικών παρακολουθήσεων της ΕΥΠ και δεν έχουν καν δυνατότητα να μάθουν αν και πότε τέθηκαν υπό επιτήρηση, παρά την ύπαρξη και λειτουργία δήθεν ανεξάρτητων αρχών όπως η ΑΔΑΕ και η Αρχή Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων που συγκροτήθηκαν για να διασφαλίζουν τον έλεγχο και τη διαφάνεια, αλλά τελικά λειτουργούν «εντός ορίων». Η εμπλοκή των κρατικών μηχανισμών και η ποδηγέτηση των θεσμών καθίστανται εμφανείς.
Οι παρακολουθήσεις δεν στοχεύουν μόνο στη συλλογή πληροφοριών, αλλά και στους εκβιασμούς, στον έλεγχο και την ομηρία όσων είναι στο στόχαστρο. Δεν συνιστούν μεμονωμένα περιστατικά, αλλά μία ευθεία βολή στην ελευθερία του Τύπου, το δικαίωμα στην ιδιωτικότητα, την ίδια τη λειτουργία της δημοκρατίας.
Η απουσία πλήρους διαλεύκανσης δημιουργεί ένα ακόμα επικίνδυνο προηγούμενο. Σε ένα κράτος δικαίου, η τεχνολογία δεν μπορεί να λειτουργεί ως ανεξέλεγκτος μηχανισμός εξουσίας.
Η υπεράσπιση των δημοκρατικών ελευθεριών επιβάλλει:
· Πλήρη διερεύνηση της υπόθεσης σε όλα τα επίπεδα, χωρίς πολιτικές εξαιρέσεις.
· Απόδοση ευθυνών όπου κι αν οδηγούν τα στοιχεία, ανεξαρτήτως θέσης ή ιδιότητας.
· Θεσμική θωράκιση του απορρήτου των επικοινωνιών.
· Προστασία των δημοσιογράφων και των πηγών τους.
· Λογοδοσία και διαφάνεια για τη χρήση τεχνολογιών παρακολούθησης.
Οι παρακολουθήσεις δεν μπορούν να γίνουν αποδεκτές ως κανονικότητα. Οι δημοκρατικές ελευθερίες δεν είναι δεδομένες. Κατακτήθηκαν με αγώνες και η προστασία τους απαιτεί συνεχή εγρήγορση. Η κανονικοποίηση τέτοιων πρακτικών συνιστά οπισθοδρόμηση.
Καλούμε κάθε δημοκρατικό πολίτη και
κάθε συλλογικότητα να καταδικάσει την παραβίαση του απορρήτου των επικοινωνιών
που διαμορφώνει ένα ένα ασφυκτικό καθεστώς γενικευμένης
επιτήρησης και θέτει όλους υπό διαρκή ομηρία, και να συμβάλει ενεργά στην υπεράσπιση των θεμελιωδών δικαιωμάτων και την στη διεκδίκηση ενός πραγματικού κράτους
δικαίου. Η προστασία της
ιδιωτικότητας και της ελευθερίας δεν είναι τεχνικό ζήτημα. Είναι βαθιά πολιτικό
και άρρηκτα συνδεδεμένο με την ποιότητα της δημοκρατίας.
Απαιτούμε :
· Να διαλυθεί τώρα η ΕΥΠ και κάθε μηχανισμός κρατικής και παρακρατικής παρακολούθησης της πολιτικής δράσης των πολιτών.
· Να δοθούν όλα τα στοιχεία για τις παρακολουθήσεις στους πολίτες που ήταν και είναι υπό παρακολούθηση.
· Να σταματήσουν οι παρακολουθήσεις και να λογοδοτήσουν οι υπεύθυνοι.
· Κατάργηση του νομοθετικού πλαισίου που επιτρέπει τις παρακολουθήσεις πολιτών για λόγους «εθνικής ασφάλειας» και της τροπολογίας που δεν επιτρέπει την παροχή των στοιχείων από την ΑΔΑΕ στους πολίτες.
Κ.Ε.Δ.Δ.Α. - Κίνηση για τις Ελευθερίες, τα Δημοκρατικά Δικαιώματα, την Αλληλεγγύη